Đảm bảo quyền lợi cho người lao động khi doanh nghiệp phá sản

Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động, pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN đã cho phép các doanh nghiệp (DN) đang còn hoạt động chậm đóng các loại bảo hiểm, có thể giải quyết quyền lợi cho những người lao động đủ điều kiện hưởng các bảo hiểm đó hoặc thôi việc, chuyển đơn vị; quy định về ưu tiên giải quyết các khoản tiền chậm đóng các loại bảo hiểm đó khi DN giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động. Tuy nhiên, thực tế không phải là khoản thanh toán được ưu tiên đầu tiên (sau chi phí phá sản, nợ bảo đảm ngân hàng, nợ lương, trợ cấp thôi việc ...).

Mặt khác, hầu hết các DN giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động, DN có chủ là người nước ngoài bỏ trốn tài sản được thế chấp tại các ngân hàng, khi thanh lý tài sản, sau khi trừ tiền nợ ngân hàng còn rất ít hoặc không còn để nộp tiền chậm đóng các loại bảo hiểm nên ảnh hưởng đến quyền, lợi ích chính đáng của người lao động.

Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, dù tình trạng nợ đóng, chậm đóng BHXH đã có chuyển biến tích cực, nhưng tại nhiều địa phương, tỷ lệ nợ còn cao. Tính đến ngày 30/9, tổng số tiền nợ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho gần 60 nghìn lao động tại các DN giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động, đang chờ phá sản, DN có chủ là người nước ngoài bỏ trốn…là 1.003 tỷ đồng.

Trước thực trạng trên, hiện Bộ LĐTBXH đang phối hợp với BHXH Việt Nam xây dựng dự thảo Nghị định quy định quản lý thu nợ BHXH, BHYT, BHTN. Dự thảo Nghị định quy định quản lý thu nợ BHXH, BHYT, BHTN được xây dựng nhằm giải quyết quyền lợi về bảo hiểm của người lao động trong các DN giải thể, phá sản hoặc DN có chủ bỏ trốn.

Dự thảo Nghị định gồm 4 chương và 16 điều. Một trong những điểm đáng chú ý là Điều 14 quy định về nguồn kinh phí xử lý nợ và bảo đảm quyền lợi về BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Cụ thể, đối với đơn vị đã giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật thì nguồn kinh phí bảo đảm khoản tiền nợ BHXH, BHYT, BHTN được lấy từ số tiền lãi mà người sử dụng lao động phải nộp do vi phạm quy định về trốn đóng, chậm đóng BHXH theo quy định tại Khoản 3, Điều 122 của Luật BHXH.

Dự thảo Nghị định cũng đưa ra quy định phân loại về nợ, nợ kéo dài, nợ khó thu. Riêng về nợ khó thu gồm các trường hợp: Đơn vị mất tích; đơn vị đang trong thời gian làm thủ tục giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động; đơn vị không hoạt động, không có người quản lý, điều hành; đơn vị có chủ sở hữu là người nước ngoài bỏ trốn khỏi Việt Nam; đơn vị đã giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật; đơn vị nợ đang trong thời gian được tạm dừng đóng quỹ hưu trí và tử tuất; đơn vị được cấp có thẩm quyền cho khoanh nợ.

Thực hiện nhiều giải pháp

Theo Bộ LĐTBXH, dự thảo Nghị định quy định về quản lý thu nợ BHXH, BHYT, BHTN là nhằm cụ thể hóa các biện pháp, chế tài kiểm soát thu nợ bảo hiểm. Tuy nhiên, quá trình xây dựng dự thảo Nghị định đang gặp hai vấn đề lớn. Thứ nhất, do xung đột pháp luật, đặc biệt là về phương án xử lý đối với quyền, lợi ích của người lao động mà Luật Ngân sách nhà nước và Luật BHXH (sửa đổi) đều không cho phép. Thứ hai là vướng về thẩm quyền do phạm vi quy định hướng tới của dự thảo Nghị định vượt quá thẩm quyền của Chính phủ. 

Đánh giá về tình trạng các DN trốn đóng, nợ BHXH kéo dài, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Bùi Sĩ Lợi cho rằng, để giải quyết triệt để vấn đề này, cần phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Theo đó, ngành BHXH phải phối hợp chặt chẽ với LĐTBXH tập trung thanh tra, kiểm tra, yêu cầu các đơn vị chấp hành đúng theo quy định của pháp luật về BHXH. Bên cạnh đó, tổ chức Công đoàn, với vai trò đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động phải tích cực tham gia, giám sát để đối thoại, đấu tranh với chủ sử dụng lao động thực hiện nghiêm túc quy định của pháp luật về thực hiện chế độ BHXH, BHYT cho người lao động.    

Nguồn: baodaidoanket.vn